Jak zabezpieczyć pompę do wody przed uszkodzeniem i uzdatnić wodę użytkową

_

Podstawowy podział filtrów — mechaniczne i uzdatniające

Filtry stosowane w domowych oraz działkowych instalacjach wodnych można podzielić na dwie zasadnicze kategorie: mechaniczne oraz uzdatniające. Filtry mechaniczne działają w sposób czysto fizyczny, zatrzymując większe cząstki stałe obecne w wodzie, takie jak piasek, drobinki mineralne, fragmenty korozji oderwane ze starych rur lub pozostałości po wierceniu studni. Pracują na zasadzie przepływu wody przez medium filtracyjne o określonej gęstości i strukturze. Filtrami mechanicznymi są między innymi filtry dyskowe tworzone z kompozytowych dysków z mikroszczelinami, filtry siatkowe wykonane z drobnej, metalowej lub nylonowej siatki, filtry sznurkowe nawijane z polipropylenu, wkłady piankowe oraz papierowe harmonijki o dużej powierzchni filtracyjnej. Ich zadaniem nie jest uzdatnianie chemiczne wody, lecz ochrona pomp i całej instalacji przed zanieczyszczeniami stałymi, które mogłyby mechanicznie uszkodzić wirniki, dyfuzory lub zapchać rurociąg. Filtry uzdatniające działają w zgoła inny sposób, ponieważ modyfikują skład chemiczny wody. Wkłady odżelaziające i odmanganiacze wytrącają jony żelaza i manganu, tworząc osad łatwy do zatrzymania. Wkłady zmiękczające obniżają twardość wody poprzez wymianę jonową, eliminując wapń i magnez odpowiedzialne za osadzanie kamienia. W przeciwieństwie do filtrów mechanicznych mają realny wpływ na jakość użytkową wody, poprawiając jej kolor, smak, zapach oraz właściwości technologiczne.

_

Rola filtrów wstępnych w ochronie pompy i instalacji

Najważniejszym etapem filtracji jest pierwszy filtr, który montuje się zaraz za pompą, a w przypadku pomp ssących także przed nią. Jego zadaniem jest odseparowanie piasku i większych cząstek mineralnych, które mogłyby w krótkim czasie doprowadzić do zarysowania wnętrza pompy, uszkodzenia wirników i dyfuzorów, zmniejszenia wydajności, a nawet całkowitej awarii. Filtr wstępny nie powinien ograniczać przepływu wody, dlatego konstrukcyjnie jest projektowany tak, aby stawiał minimalny opór hydrauliczny przy jednoczesnym zatrzymaniu frakcji stałych. To właśnie ten element najczęściej przedłuża żywotność pompy i stanowi podstawowy bufor bezpieczeństwa dla całej instalacji. Z tego względu filtry wstępne montuje się nawet w instalacjach, gdzie studnia na pierwszy rzut oka wydaje się czysta, ponieważ nawet śladowe ilości piasku niewidoczne gołym okiem mogą doprowadzić do powolnego, systematycznego zużycia układu hydraulicznego.

_

Zaawansowane systemy uzdatniania — kiedy są konieczne

W odróżnieniu od filtrów wstępnych, filtry uzdatniające montuje się tam, gdzie konieczne jest poprawienie jakości wody ze względów zdrowotnych, użytkowych lub estetycznych. Popularnym rozwiązaniem jest zestaw trzech filtrów połączonych szeregowo, w których każdy odpowiada za inny etap uzdatniania. Pierwszy z nich usuwa frakcje mechaniczne, drugi wytrąca związki żelaza i manganu, a trzeci zmiękcza wodę lub pochłania chlor i substancje organiczne. Jest to rozwiązanie tanie, stosunkowo proste w montażu i niewymagające skomplikowanej obsługi. W bardziej wymagających obiektach, takich jak domy zamieszkałe przez wiele osób, budynki gospodarcze o dużym poborze wody, czy miejsca pracy kilku urządzeń jednocześnie, stosuje się profesjonalne odżelaziacze ciśnieniowe lub zmiękczacze automatyczne ze zbiornikami ocynkowymi bądź kompozytowymi. W takich systemach głowica automatyczna dokonuje regeneracji złoża, a całość jest zaprojektowana do pracy przy dużych przepływach i wysokim zapotrzebowaniu.

_

Historia problemu i pierwsza diagnoza zbyt prostej filtracji

Przez lata byłem przekonany, że w moich inwestycjach wystarczy filtr wstępny, szczególnie w domkach na wynajem i na działkach rekreacyjnych. Filtr antypiaskowy montowany przed pompą wydawał się rozwiązaniem kompletnym — tani, łatwy w obsłudze, zapobiegający przedostawaniu się piasku do instalacji. Sytuacja zmieniła się dopiero wtedy, gdy w jednym z obiektów pojawiły się skargi klientów na rdzawy, pomarańczowy osad na umywalkach i armaturze. Początkowo podejrzewałem zanieczyszczenie zbiornika lub problem z pompą, jednak rozmowa z moim hydraulikiem szybko rozwiała te wątpliwości. Ryszard wyjaśnił mi, że osad powstaje na skutek wysokiego stężenia żelaza, manganu oraz dużej twardości wody. Filtr wstępny nie ma możliwości zatrzymania takich związków chemicznych, a ich obecność jest typowa dla wielu nowych odwiertów, szczególnie na terenach o gliniastej lub ilastej strukturze geologicznej.

_

Dobór odpowiedniego rozwiązania i konsultacja z firmą HYPO

Ryszard przedstawił mi dwa rozwiązania — pierwsze polegało na wykonaniu analiz fizykochemicznych wody i doborze profesjonalnego zestawu uzdatniania. Drugie było znacznie tańsze i polegało na zainstalowaniu zestawu trzech filtrów z wkładami USTM, który w ogromnej większości przypadków skutecznie poprawia jakość wody w mniejszych obiektach. Z racji tego, że domek na wynajem nie wymagał tak wysokiej wydajności, zdecydowaliśmy się na system filtrów liniowych. Skontaktowałem się z firmą HYPO z Pruszkowa, z którą współpracuję od lat. Opisałem problem, a pracownik natychmiast rozpoznał jego przyczynę. Dostałem szczegółowe zestawienie materiałów i wycenę, a przesyłka została wysłana tego samego dnia. Zestaw zawierał przezroczyste korpusy EMI, zestaw wkładów filtrujących, zawory kulowe, elementy montażowe oraz klucz serwisowy.

_

Montaż zestawu filtracji i efekty działania

Instrukcje otrzymane telefonicznie były jasne. Pierwszy filtr miał być mechaniczny, drugi odżelaziający, a trzeci zmiękczający. Cała instalacja zajęła nieco ponad godzinę, a jej montaż, mimo że wykonywany przez hydraulika, był na tyle przystępny, że po poznaniu zasad działania mógłbym bez większego problemu wykonać go samodzielnie. Po odpaleniu systemu poprawa była natychmiastowa. Kolor i zapach wody wróciły do normy, osad przestał powstawać, a lokatorzy zadowoleni zgłosili, że woda jest przejrzysta i czysta. Całość kosztowała ułamek tego, co musiałbym zapłacić za profesjonalny odżelaziacz ciśnieniowy, a efekt dla małego obiektu okazał się w pełni satysfakcjonujący.

_